Grutte Pier Kimswerd

Onlangs was ik in Kimswerd, je weet wel, van Grutte Pier. Een klein idyllisch Fries plaatsje onder de rook van Waddenhavenplaats Harlingen. We bezochten oude vrienden, die ons tijdens een wandeling trots de hoogtepunten van het kerkdorp toonden. Onder meer een modderig slootje met bruggetjes waarop zich recentelijk veel bewoners verzamelden om zwemmer Maarten van der Weijden aan te moedigen.

Grutte Pier ut Kimswerd

Tot de toeristische hoogtepunten behoort ook een immens beeld van de Friese opstandelingenleider Grutte Pier. Volgens de legendes was deze held in de Friese geschiedenis maar liefst 2,15 meter lang en kon hij met één hand een ploeg optillen. Toen Saksische huurlingen in de 16de eeuw zijn boerderij in brand staken en zijn vrouw vermoorden, besloot hij de strijd aan te gaan. Met enkele kompanen richtte hij de bende De Arummer Zwarte Hoop op. Grutte Pier zelf werd aanvoerder van de bende. Op de Zuiderzee ging hij met zijn manschappen de strijd aan tegen de Hollanders. Die hadden volgens hem de Saksische troepen naar Friesland hadden gestuurd om het gebied onder hun controle te brengen. Schepen werden veroverd en steden geplunderd in de strijd om de Friese onafhankelijkheid.

Grutte Pier bleek in Kimswerd geboren vandaar de trots van de Kimswerter nazaten. Het beeld was gehouwen uit één brok steen. Het toont een zwaar bebaarde leider die vorsend over de Friese graswoestijnen uitkeek. Onze Friese vrienden vertrouwden ons toe dat eigenlijk niemand wist hoe Grutte Pier er daadwerkelijk uitzag. Vandaar dat de kunstenaar, die zij persoonlijk kenden, het beeld naar zijn eigen gelijkenis had gemaakt. Een artistiek grapje dat we eigenlijk maar ‘onder ons’ moesten houden.

Terwijl ik het kunstwerk met nieuwe ogen bekeek, stopten enkele fietsers om foto’s van de beeltenis van Grutte Pier te maken. Geschiedenis moet je soms met een korreltje zout en een glimlach tegemoet treden.. Een immens beeld spreekt tot de verbeelding maar dit kunstwerk stond eigenlijk meer symbool voor de strijd om Friese onafhankelijkheid dan dat het draaide om Grutte Pier zelf.

Mores is van alle tijden….

Net zoals in de vrijmetselarij bouwgereedschappen slechts als symbolen van ethische uitgangspunten worden gezien en niet als praktische werktuigen. En er was nog een overeenkomst. Grutte Pier wilde voorkomen dat spionnen zijn bende infiltreerden en liet nieuwe manschappen daarom een rijmpje opzeggen om te achterhalen of het echte Friezen waren.  ‘ Bûter, brea en griene tsiss , wa’t dat net sizze kin, is gjin oprjochte Fries’ . Dit betekende zoveel als: ‘ Boter, roggebrood en groene kaas, wie dat niet zeggen kan, is geen oprechte Fries’ . Wie de zin niet overtuigend genoeg uitsprak, werd onherroepelijk gedood. Het deed me denken aan onze eigen mores in de vrijmetselarij: geheime wachtwoorden bij open loges. Maar ook gebaren die verwijzen naar macabere straffen als je de veronderstelde  geheimen van de vrijmetselarij zou onthullen. Tja, de mores in onze eerbiedwaardige club is blijkbaar van alle tijden……

 

Peter