Loflied op het alleen zijn – loge Broedertrouw

Loflied op het alleen zijn – loge Broedertrouw

Einzelgänger

Een ‘einzelgänger’ zou ik mezelf niet willen noemen. Allen zijn is soms fijn, ik houd ervan me af te zonderen. Soms. De paradox is dat ik ook houd van gezelschap. Soms. Aristoteles leerde ons in al zijn wijsheid dat een mens slechts echte vriendschap kan ervaren als hij ook heeft geleerd hoe waardevol het alleen zijn kan zijn. De invulling van dat ‘alleen zijn’ is weer een verhaal apart. Net zoals de vissport. Het valt mij iedere keer weer op hoeveel mannen zich als reigers aan de waterkant opstellen in de hoop een visje te verschalken. Vrouwen wagen zich niet of nauwelijks tussen het riet. Spelen de oude jachtgenen van de man hier een rol, zoeken ze simpelweg de rust van zacht ruisende rietstengels en kabbelend water? Ontvluchten ze een praatgraag huwelijksleven of stimuleert het vissen het diepere gedachteleven?

Alleen zijn of eenzaam?

Ik heb me ook wel ’s aan de hengelsport gewaagd. En ook ervaren hoe rustgevend het alleen zitten aan de waterkant kan zijn. De stilte, de rust inspireert. Ideeën borrelen op, verhalen ontstaan, twijfels zetten zich om in besluiten en eindelijk durf je toe te komen aan een stukje zelfreflectie. Nou hoef je, zo besef ik, daarvoor niet persé de hengelsport te beoefenen. In wezen is het gewriemel van wormen aan een haak en zelfs het ultieme doel, het vangen van een vis, slechts storend voor al die andere aspecten. Het gaat om het ‘alleen zijn’: het is de situatie die de voorwaarden voor al die positieve aspecten creëert. Niet iedereen zal ‘alleen zijn’ als prettig, als opbouwend voor de geest ervaren. Ergens las ik: ‘ Alleen zijn vind ik afschuwelijk.

Familie of cultuur?

Ik was als kind alleen, geen broers en zussen, geen kinderen van mijn leeftijd in de buurt of in de familie. Ik werd gepest op school…’ Blijkbaar hebben de omstandigheden waarin je opgroeit, waarin je momenteel leeft, grote invloed op hoe je ‘alleen zijn’ ervaart.

Ook cultuur speelt een rol. Enkele jaren geleden maakte ik een reis door het tumultueuze India. In m’n eentje. In een hotelletje in Delhi werd ik al snel uitgenodigd door een Indiase familie, die medelijden met mij had opgevat. Ik was immers alleen en dat behoorde niemand te zijn.’ Ik realiseerde me toen hoe westers mijn opvatting van ‘alleen zijn’ was. immers: leven in een cultuur waarin je in principe niet afhankelijk bent van anderen, waarin het individualisme in zekere zin gewaardeerd wordt. Overigens lijken in deze voorbeelden de begrippen ‘ alleen zijn’ en ‘eenzaamheid’ enigszins door elkaar heen gebruikt. En dat terwijl we met deze woorden toch heel iets anders bedoelen.  Het ‘ alleen zijn’ is tenslotte een toestand, terwijl ‘eenzaamheid’ een gevoel is.

In m’n eentje….

15 minuten alleen en stil

Voor mij is ‘alleen zijn’ een gave en een gift van het leven. De filosoof Blaise Pascal heeft eens gezegd: ‘ Alle ellende komt voort uit het gegeven dat de mens niet in staat is 15 minuten alleen stil in een kamer te zitten’ . Deze uitspraak is nogal absoluut en impliceert dat iemand die niet ‘alleen’ kan zijn, nogal wat mist. Natuurlijk is het maar de vraag of alle voordelen van het ‘alleen zijn’ aan zo iemand voorbijgaan. Ieder mens zoekt tenslotte zijn eigen manier om te reflecteren op het leven. Maar de constatering dat mensen tegenwoordig altijd wat moeten doen, voortdurend naar hun telefoon grijpen, voortdurend naar afleiding zoeken, geeft op z’n minst te denken.

Voor een vrijmetselaar ( en eigenlijk voor ieder mens) is zelfreflectie , het ‘Ken u zelve’ , één van de belangrijkste uitgangspunten van denken. Door de hectiek van het leven komt het nadenken over je doen en laten nogal ’s in het gedrang. Een moment van rust, van ‘alleen zijn’ kan een bezinningsmoment vormen. Ook om in contact met je eigen emoties te komen om te beseffen wat je gelukkig, droevig of boos maakt. Misschien kan het zelfs een boost aan je relatie geven. Je verlaat de tredmolen van het samenzijn, biedt jezelf de gelegenheid om ’s na te denken over de kwaliteiten van je relatie.  Ach, zo zijn er nog wel wat dingen te bedenken die als ‘ cadeautjes ‘ van het ‘ alleen zijn’ beschouwd kunnen worden. Deze week pak ik de fiets naar Pieterburen, een traject van vijf dagen. In m’n eentje…..