Toermalijnen communicatie – Loge Broedertrouw

Toermalijnen communicatie: ogen die spreken

Toermalijnen communicatie – Door Peter van Eijk

Toermalijnen communicatie: een paar pikzwarte toermalijnen irissen boven een zwarte doorzichtige mondbedekking leken gaten in m’n ziel te boren. De half geloken ogen waren met uiterst raffinement opgemaakt. Door de gezichtsbedekking werd mijn blik automatische getrokken door ogen en wenkbrauwen, die me ’t gevoel gaven een journalist van de wereldvermaarde Times te zijn met een Pullitzer-prijs in het nabije verschiet. Toermalijnen communicatie
Pullitzer-prijs in het nabije verschiet
Het voorval deed zich jaren geleden voor, toen ik nog werkte als een onbetekenende razende reporter van een al even onbetekenend lokaal Dagblad (Arnhemse Courant). Ik was op pad gestuurd om de CEO van een grote internationale hotelketen te interviewen. De successtory van een ambitieuze Nijmegenaar: van krantenjongen tot hoogste baas. In onberispelijk grijs wachtte hij mij op in een restaurant aan de Waalkade. Al bij binnenkomst werd mijn blik gegrepen door de Arabische schone naast hem of beter gezegd door de veelzeggendheid van de sprekende ogen boven de zwart kanten sluier.
Testosteron in de verste uithoeken van mijn lichaam werd plotseling wakker. Zij bleek CEO’s secretaresse. Gedurende het interview hulde ze zich in compleet stilzwijgen. De hotelbaas vulde het universum. Haar ogen vormden de enige communicatiebron. Lieten brandmerken in m’n hart achter waardoor ik dit voorval na zovele jaren nog weet te herinneren. Van de geïnterviewde CEO weet ik niets meer. Overigens realiseer ik me dat de oog-opmaak van één van Neerlands bekendste advocaten Inez Weski me net op andere wijze intrigeert: zelfs fruitvliegjes vluchten naar een ander continent bij haar vorsende zwartgerande blik, stel ik me zo voor. Maar dat terzijde.

Gedachten in het nu

Gedachten in het nu hechten zich als kralenkettingen aan herinneringen van vroeger. Zoals gezichtssluiers belemmeren nu tijdens de corona-pandemie mondkapjes de communicatie. Recentelijk las ik een pleidooi van de Vereniging voor Doven en Slechthorenden voor transparante mondkapjes. Juist voor deze groep is het mondbeeld belangrijk. Het maakt het ook moeilijker om je met iemand verbonden te voelen. Liplezen is in het onderling contact belangrijker dan we zo vermoeden. ‘De wereld voelt ‘droog’ aan, zelfs onveiliger omdat ik het gevoel van de ander niet goed kan duiden. Als je dan ook nog ’s fysiek afstand moet houden, wordt communiceren wel erg moeilijk’, las ik in een interview met een slechthorende.
het verplichte gebruik van het mondkapje
Het mondbeeld blijkt een essentieel onderdeel van de normale communicatie tussen mensen. ‘Als we het mondbeeld niet zien, zullen we elkaar niet verstaan. Het enige verschil bij de gebaren voor ‘ situatie’ , ’ruimte’ , ’lokaal’ en ‘kamer’ is bijvoorbeeld het mondbeeld’, verklaarde de slechthorende verder. Normaal horenden lijken communicatieleemte bij gebruik van mondkapjes beter te kunnen compenseren door te letten op de ooguitdrukking. De focus wordt simpelweg verlegd.

Communicatie maar beperkt gehinderd

Asli Özyük, hoogleraar Gebaar, taal & cognitie, bepleit een duidelijker mimiek bij gebruik van mondkapjes. Meer gebaren dus tijdens het spreken. Gelukkig zijn we in Nederland nogal selectief bij het verplichte gebruik van het mondkapje. De communicatie wordt dus ook maar beperkt gehinderd. Hoewel ik een verjaardagsfeestje of een comparitie-avond bij de vrijmetselarij met mondkapjes en vol van uitdrukkelijke gebaren ook wel eens zou willen meemaken. Lijkt me een vrolijke avond te worden. Ogen blijven toch communicatiebronnen bij uitstek… weerspiegelen altijd een wereld op zich… zeker als het de ogen van een Arabische schone zijn……
Peter van Eijk